Kulakta Yabancı Cisim: Ne Yapmalı, Ne Yapmamalı?

Bir boncuk, küçük bir oyuncak parçası, pamuk, kulaklık ucu ya da bir böcek: kulak yoluna kaçan bir cisim özellikle çocuklarda sık karşılaşılan bir durumdur. Bu rehberde kulakta yabancı cisim olduğunda neler yapılabileceğini, neyin kesinlikle yapılmaması gerektiğini ve hangi durumların acil olduğunu MedlinePlus ve NHS İskoçya kulak burun boğaz yönlendirme kılavuzuna dayanarak anlatıyoruz. Kısa yanıt: cismi görebilseniz bile kulağın içine bir şey sokarak çıkarmaya çalışmayın.

Kulakta yabancı cisim: kimde, neden olur?

MedlinePlus'a göre çocuklar sıklıkla kulaklarına bir şeyler sokarlar. Boncuk, küçük taş, yiyecek parçası, kâğıt, oyuncak parçası veya düğme pil bunlara örnektir. Yetişkinlerde kulak çubuğunun pamuğu, kulak içi kulaklık uçları veya kulağa kaçan bir böcek de kulakta kalabilir.

NHS İskoçya'nın (Greater Glasgow and Clyde) kulak burun boğaz yönlendirme kılavuzu yabancı cisimleri ayırır: yün veya bezelye gibi organik cisimler kulak yolunda belirgin iltihaplanmaya yol açabilir, silikon kulaklık ucu gibi organik olmayan cisimler ise genellikle iltihap yapmaz. Bu ayrım, ne kadar hızlı hekime gidilmesi gerektiğini etkiler.

Belirtileri

Küçük çocuklar kulaklarına bir şey soktuklarını her zaman söylemez. MedlinePlus'a göre kulak acil durumlarında şu belirtiler görülebilir:

• Kulak ağrısı,
• Kulakta uğultu veya ses,
• İşitmede azalma,
• Baş dönmesi,
• Kulaktan kan veya akıntı gelmesi,
• Kulakta görülen bir cisim veya şişlik.

Çocuğun sürekli kulağını kurcalaması veya tek kulakta duymakta zorlanması da hekime gösterilmesi gereken işaretlerdir.

Hemen acile: pil ve diğer acil durumlar

Kulakta düğme pil (saat pili) olabileceğinden şüpheleniyorsanız beklemeden acile gidin. NHS İskoçya kılavuzu, düğme pil şüphesinde kulak burun boğaz uzmanına acil yönlendirme yapılmasını belirtir; düğme piller temas ettikleri dokuda yanığa yol açabilir.

Şu durumlarda da beklemeyin, acile veya bir hekime gidin:

• Kulaktan kan veya akıntı geliyorsa, şiddetli ağrı, baş dönmesi veya işitme kaybı varsa (MedlinePlus),
• Cisim organik ise (yiyecek, bitki, tohum, yün gibi); NHS İskoçya bunlar için 24 ila 48 saat içinde uzman değerlendirmesi önerir,
• Cisim kulak yolunun içinde ve görünmüyorsa ya da kolayca tutulamıyorsa.

İlk yardım: ne yapılabilir?

MedlinePlus'ın ilk yardım adımları özetle şöyledir:

1. Sakin olun ve kişiyi sakinleştirin. Özellikle çocuklarda ani baş hareketleri cismi daha derine itebilir.
2. Yerçekiminden yararlanın: başı, cismin olduğu kulak aşağı bakacak şekilde yana eğin. Cisim kendiliğinden düşebilir.
3. Cisim kulağın dışına doğru açıkça çıkıntı yapıyorsa ve kolayca tutulabiliyorsa, elle veya cımbızla nazikçe çekilebilir. Cisim kulak yolunun içindeyse cımbızla içeri uzanmayın.
4. Cisim çıksa bile hekime gidin. MedlinePlus, çıkarıldığı düşünülse bile kalan parça veya hasar olmadığından emin olmak için tıbbi değerlendirme önerir.

Kulağa böcek kaçarsa

Kulağa böcek kaçması korkutucu olabilir ama paniğe gerek yoktur. MedlinePlus'a göre:

• Kişinin başını, böceğin olduğu kulak yukarı bakacak şekilde çevirin ve böceğin dışarı uçup uçmadığını veya yürüyüp yürümediğini bekleyin.
• Böcek çıkmazsa, kulağa mineral yağ, zeytinyağı veya bebek yağı damlatılabilir; böcek ölür ve yağla birlikte dışarı yüzebilir.
• Yağı yalnızca böcek için kullanın. MedlinePlus, diğer cisimlerin yağla şişebileceğini belirtir.
• Kulakta tüp varsa, kulak zarında delik olabileceğinden şüpheleniyorsanız veya kulaktan kan, akıntı geliyorsa ya da ağrı varsa kulağa hiçbir sıvı koymayın; hekime gidin.

Böcek çıksa bile kulakta parça kalmış olabileceği için hekime gösterin.

Yapılmaması gerekenler

MedlinePlus açıkça uyarır:

• Cismi kulak çubuğu, iğne, toka veya başka bir aletle kurcalayarak çıkarmaya çalışmayın; cisim daha içeri itilebilir ve kulak zarı zarar görebilir.
• Görünmeyen bir cisim için kulak yolunun içine cımbızla uzanmayın.
• Kulak zarında yırtık olabileceğinden şüpheleniyorsanız kulağa sıvı koymayın.
• Böcek dışındaki cisimlerde yağ kullanmayın.

Kulağı kendiniz yıkamaya çalışmayın; çıkarma işini hekime bırakın.

Kulak kamerasıyla bakmak

Bir kulak kamerası, cismin kulak yolunun girişinde görünüp görünmediğine bakmanıza ve gördüğünüzü hekime anlatmanıza yardım edebilir. Ancak:

• Kamerayı cismi çıkarmak için kullanmayın. Kamera yalnızca bakmak içindir; ucu ilerletmek cismi daha derine itebilir.
• Ucu kulak yoluna sokmayın; girişten bakmakla yetinin. Ağrı, kan veya akıntı varsa hiç bakmadan hekime gidin.
• Çocuk huzursuzsa zorlamayın. Ani bir baş hareketi hem cismi hem kamera ucunu içeri itebilir.

Çocuklarda kulak kamerasının güvenli kullanımını çocuklarda kulak kamerası rehberinde anlattık.

Hekimde ne yapılır?

NHS İskoçya kılavuzuna göre kulak yolunun derinindeki yabancı cisimler, güvenle çıkarılmak için çoğu zaman özel ekipman gerektirir ve kulak burun boğaz uzmanına yönlendirilir. Hekim kulağa otoskop veya kulak endoskobuyla bakar ve cismin türüne göre uygun aletle çıkarır. Kulak muayenesinin nasıl yapıldığını kulak endoskopisi ve otoskop nedir rehberlerinde anlattık.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• MedlinePlus, Ear emergencies (belirtiler, ilk yardım, böcek, yapılmaması gerekenler)
• NHS Greater Glasgow and Clyde (Right Decisions, NHS Scotland), Ear foreign body (düğme pil, organik ve organik olmayan cisimler, yönlendirme)

İlgili sayfalar