Kulak Endoskopisi Nedir, Nasıl Yapılır? Acıtır mı?

Kulak endoskopisi (otoendoskopi), kulak yolunun ve kulak zarının ince bir endoskop ve kamerayla ekranda incelenmesidir. Bu rehberde kulak endoskopisinin ne olduğunu, klasik otoskop muayenesinden farkını, muayenenin nasıl yapıldığını ve "endoskopik kulak ameliyatı" denince ne kastedildiğini MedlinePlus ve hakemli bir çalışmaya dayanarak anlatıyoruz. Amaç bilgilendirmektir; muayene ve tedavi kararını kulak burun boğaz hekimi verir.

Kulak endoskopisi nedir?

Kulağa normalde otoskopla bakılır. MedlinePlus'a göre otoskoptan çıkan ışık kulak yoluna yönlendirilir ve hekim aleti farklı yönlere hareket ettirerek kulak yolunu ve kulak zarını inceler. Kulak endoskopisinde ise ışık ve görüntü, kulak yoluna yerleştirilen ince, sert bir endoskopla alınır; endoskop bir kameraya ve ışık kaynağına bağlıdır ve görüntü ekrana aktarılır.

Örneğin PLoS One'da 2018'de yayımlanan bir çalışmada ayaktan muayenede 4 mm çaplı, 0 derece açılı bir endoskop, kamera ve ayrı bir ışık kaynağı kullanılmıştır. Endoskop tipi ve çapı, merkeze ve muayenenin amacına göre değişir.

Otoskoptan farkı ne?

• Görüş alanı: Endoskop ışığı kulak yolunun içine taşır ve daha geniş bir alan gösterir. Yukarıdaki çalışmada, ameliyatla açılmış kulak boşluklarında endoskop, mikroskopla görülemeyen bölgeleri de gösterebilmiştir: mikroskoptan sonra yapılan endoskopi, hastaların %61,1'inde görüş, %66,7'sinde temizlik açısından ek fayda sağlamıştır.
• Ekran ve kayıt: Görüntü ekranda büyük görüldüğü için hasta da kendi kulağını görebilir; görüntü kaydedilip sonraki muayeneyle karşılaştırılabilir.
• Cihaz: Otoskop küçük ve taşınabilirdir; endoskopi için kamera, ışık kaynağı ve ekrandan oluşan bir sistem gerekir.

Klasik otoskop ve video otoskopun ayrıntılı karşılaştırması için otoskop nedir rehberine bakabilirsiniz.

Hangi durumlarda kullanılır?

Hangi muayene yönteminin seçileceğine hekim karar verir. Kulak endoskopisi; kulak yolunun ve kulak zarının ayrıntılı incelenmesinde, kulak kiri veya akıntının görüntü altında temizlenmesinde, ameliyat sonrası kulak boşluklarının takibinde ve bulguların kaydedilip hastaya gösterilmesinde kullanılabilir. MedlinePlus'a göre kulak muayenesinde hekim kulak yolunun görünümüne ve kulak zarının durumuna bakar; ışığı yansıtmayan, mat bir kulak zarı orta kulakta iltihap veya sıvı belirtisi olabilir.

Normal bir kulak yolunun ve kulak zarının görüntüde nasıl göründüğünü kulak içi kamera görüntüsü rehberinde anlattık.

Kulak endoskopisi nasıl yapılır?

1. Hazırlık: MedlinePlus'a göre kulak muayenesi için hazırlık gerekmez.
2. Pozisyon: Yetişkin genellikle oturur. MedlinePlus'a göre küçük bir çocuk sırtüstü yatırılıp başı yana çevrilebilir ya da başı bir yetişkinin göğsüne yaslanabilir.
3. İnceleme: Hekim kulak kepçesini nazikçe çekerek kulak yolunu düzleştirir, endoskopu kulak yolunun girişinden ilerletir ve ekranda kulak yolunu ve kulak zarını inceler.
4. Gerekirse temizlik: Görüşü kapatan kulak kiri veya akıntı, görüntü altında temizlenebilir.
5. Kayıt ve açıklama: Görüntü kaydedilebilir ve hekim bulguları ekranda hastaya gösterebilir.

Burun ve boğazdaki endoskopik muayenelerin nasıl yapıldığını KBB endoskopik muayene rehberinde anlattık; kulak muayenesi burundan veya boğazdan geçen bir endoskop gerektirmez.

Acıtır mı?

Kulak muayenesi çoğunlukla ağrısızdır. MedlinePlus'a göre kulakta iltihap varsa muayene sırasında biraz rahatsızlık veya ağrı olabilir ve ağrı artarsa hekim muayeneyi durdurur. Muayene sırasında ağrı, baş dönmesi veya rahatsızlık hissederseniz hekime hemen söyleyin.

Kulak endoskopi cihazı ile ev tipi kulak kamerası aynı şey mi?

Hayır. Muayenehanede kullanılan kulak endoskopi sistemi; tıbbi endoskop, kamera, ışık kaynağı ve ekrandan oluşur ve hekim tarafından kullanılır. Ev tipi kulak kamerası ise ucunda küçük bir kamera ve LED ışık bulunan, görüntüyü telefona veya bilgisayara aktaran bir cihazdır. Kulak yolunun girişini görmeye, görüntüyü kaydetmeye ve hekime göstermeye yarar; teşhis koymaz ve endoskopik muayenenin yerine geçmez.

Ev tipi kameraların farklarını model karşılaştırması sayfamızda, nasıl kullanıldığını kulak kamerası nasıl kullanılır rehberinde bulabilirsiniz. Muayene görüntüsü kaydeden hekimler için muayene görüntüsü ve KVKK rehberimiz de var.

Endoskopik kulak zarı ameliyatı nedir?

Kulak zarındaki delik veya hasar, ameliyatla onarılabilir. MedlinePlus'a göre bu ameliyatta cerrah kulağın arkasından veya kulak yolunun içinden kesi yapar ve kulak zarını ya da kemikçikleri çoğunlukla ameliyat mikroskobuyla görerek onarır; yetişkinlerin çoğu ve tüm çocuklar genel anestezi alır. Kulak zarının hastanın kendi dokusuyla yamandığı timpanoplasti genellikle 2-3 saat, küçük onarımlar (miringoplasti) 10-30 dakika sürer.

Johns Hopkins'in anlatımına göre bazı kulak burun boğaz cerrahları bu onarımı yüksek çözünürlüklü kameralı endoskoplarla, doğrudan kulak yolundan yapar; böylece kulak arkasında kesiye gerek kalmayabilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna, ameliyat sonrası sürece ve maliyete hastanın durumuna göre cerrah karar verir.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• MedlinePlus, Ear examination (otoskop muayenesi, hazırlık, çocukta pozisyon, rahatsızlık)
• Freire GSM ve ark., Does ear endoscopy provide advantages in the outpatient management of open mastoidectomy cavities? PLoS One, 2018;13(1):e0191712
• MedlinePlus, Eardrum repair (kulak zarı onarımı)
• Johns Hopkins Medicine, An incisionless approach to ear drum repair (endoskopik, kulak yolundan onarım)

İlgili sayfalar