Dış Kulak İltihabı (Yüzücü Kulağı): Belirtiler, Görünüm, Korunma

Yüzdükten veya duş aldıktan sonra başlayan kaşıntı, kulak kepçesine dokununca artan ağrı ve akıntı, çoğu zaman dış kulak yolunun iltihabına işaret eder. Bu rehberde dış kulak iltihabının (yüzücü kulağı) neden olduğunu, belirtilerini, hekimin kulak yolunda ne gördüğünü ve nasıl korunulacağını MedlinePlus, CDC, NHS ve Amerikan Kulak Burun Boğaz Akademisi'nin hasta bilgilendirme sitesi ENT Health kaynaklarına dayanarak anlatıyoruz. Teşhis ve tedavi hekimin işidir; bu sayfa ne zaman hekime gitmeniz gerektiğini anlamanıza yardım etmek içindir.

Dış kulak iltihabı (yüzücü kulağı) nedir?

Dış kulak iltihabı (tıptaki adıyla akut otitis eksterna), kulak kepçesinden kulak zarına uzanan dış kulak yolunun iltihabıdır. CDC'ye göre çoğunlukla bakteriyel bir enfeksiyondur ve genellikle dış kulak yolunda uzun süre kalan sudan kaynaklanır. Yüzücülerde sık görüldüğü için "yüzücü kulağı" olarak da bilinir; ancak yalnızca yüzenlerde görülmez.

Dış kulak iltihabı, kulak zarının arkasındaki orta kulağın iltihabından (orta kulak iltihabı, otitis media) farklıdır. NHS'e göre orta kulak iltihabı çoğunlukla soğuk algınlığı ve grip gibi virüslerle, dış kulak iltihabı ise kulak yolunu tahriş eden egzama, su veya kulak tıkacı gibi nedenlerle ortaya çıkar.

Neden olur, kimlerde sık görülür?

ENT Health'e göre kulak yolunda su kaldığında, deride ve kulak yolunda normalde bulunan bakteriler çoğalır ve kulak yolunu enfekte eder. Nemin kaynağı yalnızca yüzme değildir; banyo, duş ve nemli ortamlar da kulak yolunda nem birikmesine yol açabilir. MedlinePlus'a göre temiz olmayan suda yüzmek ve kulak yolunun derisine zarar veren kaşıma da dış kulak iltihabına yol açabilir.

ENT Health dış kulak iltihabının sık görüldüğü grupları şöyle sayar:

• Çocuklar ve gençler,
• Egzaması olanlar ve cildi hassas veya alerjik olanlar,
• Kulak kiri fazla olanlar,
• İşitme cihazı veya kulak içi kulaklık kullananlar.

Kulak çubuğu, anahtar, toka gibi nesnelerle kulak yolunu kaşımak veya temizlemeye çalışmak kulak yolunun ince derisini çizebilir. Güvenli kulak bakımı için kulak kiri nasıl güvenli temizlenir rehberine bakın.

Belirtileri

CDC, MedlinePlus ve ENT Health'in saydığı belirtiler şunlardır:

• Kulak içinde kaşıntı (sık görülür),
• Kulak kepçesi çekildiğinde veya kulak yolunun önündeki çıkıntıya (tragus) bastırıldığında artan ağrı,
• Kulakta tıkanıklık veya dolgunluk hissi,
• Kulaktan sarı, sarı-yeşil, irin gibi veya kötü kokulu akıntı,
• İşitmede azalma,
• Kulakta ve çevresinde kızarıklık ve şişlik.

ENT Health'e göre bazı durumlarda ateş, boyna, yüze veya başın yanına yayılan şiddetli ağrı ve kulak çevresinde veya boyun üst kısmında lenf bezlerinin şişmesi de görülebilir. Bu belirtiler hekime vakit kaybetmeden gitmeyi gerektirir.

Kulak ağrısının birçok nedeni olabilir; ağrının nereden kaynaklandığını ayırt edecek olan hekimdir.

Kulak yolunda nasıl görünür?

MedlinePlus'a göre hekim otoskopla baktığında kulak yolu kırmızı ve şiş görünür; kulak yolunun derisi pullanmış veya soyuluyor olabilir. Kulak kepçesine dokunmak veya onu hareket ettirmek ağrıyı artırır. Kulak yolunda akıntı görülebilir ve kulak yolu çok şişmişse kulak zarı görülemeyebilir.

Karşılaştırma için: sağlıklı bir kulak yolu ten rengindedir, ince tüyler ve sarımsı kahverengi kulak kiri taşıyabilir; sağlıklı kulak zarı açık gri veya sedef beyazıdır ve ışığı yansıtır. Normal görüntünün ayrıntısını kulak içi kamera görüntüsü rehberinde anlattık.

Ekranda kızarıklık veya akıntı görmek size bir şeylerin yolunda olmadığını düşündürebilir, ama görüntüden teşhis koymaya çalışmayın. Kızarıklık başka nedenlerle de olabilir ve aynı görüntü farklı durumlarda farklı anlam taşıyabilir.

Kulak kamerasıyla bakmak: ne zaman bakmamalı?

Bir kulak kamerası kulak yolunun girişini görmenize ve hekime şikâyetinizi daha iyi anlatmanıza yardım edebilir. Ancak dış kulak iltihabından şüpheleniyorsanız dikkatli olun:

• Ağrı, şişlik veya akıntı varsa kulağa kamera sokmayın. İltihaplı kulak yolu hassastır; ucu kulak yoluna sokmak ağrıyı artırabilir ve hassas deriyi tahriş edebilir. Bu durumda kamerayla bakmak yerine hekime gidin.
• Kulak yoluna dokunmayın, kazımayın. Kamera yalnızca bakmak içindir; kiri veya akıntıyı temizlemeye çalışmayın.
• Ucu temizleyin. Kulağa giren uç her kullanımdan sonra, özellikle farklı kişiler arasında temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir. Adımlar için kulak kamerası temizliği rehberine bakın.

Şikâyet yokken kulağa nazikçe bakmanın adımlarını kulak kamerası nasıl kullanılır rehberinde anlattık.

Nasıl korunulur?

CDC'nin önerileri kulakları olabildiğince kuru tutmak ve kulak yoluna bir şey sokmamak üzerinedir:

1. Kulakları sudan koruyun: yüzerken bone, kulak tıkacı veya kulağa özel yapılmış yüzme kalıpları kullanın.
2. Yüzdükten ve duştan sonra kulakları kurulayın: havluyla iyice kurulayın. Başınızı her iki yana eğerek her kulağın aşağı bakmasını sağlayın ve suyun akması için kulak memesini farklı yönlere çekin. Diğer yöntemleri kulağa su kaçması rehberinde anlattık.
3. Kulak yoluna nesne sokmayın: kulak çubuğu, kalem, ataç veya anahtar dahil.
4. Kulak kirini çıkarmaya çalışmayın: CDC'ye göre kulak kiri kulak yolunu enfeksiyona karşı korur.
5. Kulak kurutma damlaları için önce hekime danışın: CDC, kulakta tüp (ventilasyon tüpü), kulak zarında delik, dış kulak iltihabı veya akıntı varsa bu damlaların kullanılmamasını belirtir.

NHS de kulak enfeksiyonu varken yüzmeye girilmemesini önerir.

Ne zaman hekime gitmeli?

MedlinePlus, dış kulak iltihabı belirtileri başladığında hekime başvurulmasını önerir. Şu durumlarda beklemeyin:

• Kulak ağrısı veya kulaktan akıntı varsa (CDC),
• Kulak çevresinde şişlik varsa (NHS bunu acil başvuru nedenleri arasında sayar),
• Ateş, yüze veya boyna yayılan şiddetli ağrı, kulak çevresinde kızarıklık varsa,
• Kulak ağrısı 3 gün içinde geçmiyorsa (NHS),
• Belirtiler tedaviye rağmen kötüleşiyor veya sürüyorsa (MedlinePlus),
• Bir yaşından küçük bir bebekte kulak enfeksiyonundan şüpheleniyorsanız (NHS).

Tedaviye hekim karar verir. Hekime gitmeden kulağa damla, yağ veya başka bir şey koymayın; CDC de kulak zarında delik veya akıntı varsa kulak kurutma damlalarının kullanılmamasını belirtir.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• MedlinePlus, Swimmer's ear (nedenler, belirtiler, muayene bulguları, hekime başvurma)
• CDC, Preventing Swimmer's Ear (tanım, belirtiler, korunma)
• ENT Health (American Academy of Otolaryngology), Swimmer's Ear (Otitis Externa) (nedenler, risk grupları, belirtiler)
• NHS, Ear infections (dış ve orta kulak iltihabı farkı, ne zaman hekime)

İlgili sayfalar